Σάββατο 13 Οκτωβρίου 2012

Ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την εξέλιξη της σχέσης του παιδιού με τη μουσική



   Καθώς το παιδί μεγαλώνει και αναπτύσσει τα ιδιαίτερα και μοναδικά χαρακτηριστικά του, η τέχνη της μουσικής μπορεί γίνει ένα σημαντικό μέσο έκφρασης και δημιουργίας.
   Πώς μπορούμε όμως, να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον για το παιδί που θα ευνοεί την εξέλιξη μιας όμορφης σχέσης με τη μουσική ως εκφραστικό και δημιουργικό μέσο;
   Σίγουρα είναι οικεία σε όλους μας η εικόνα να δίνουμε με ευκολία στα χέρια ενός  παιδιού μολύβια, χρώματα, χαρτιά προκειμένου να αποτυπώσει τις πρώτες του γραφικές ή ζωγραφικές ανησυχίες. Εμπλουτίζουμε, πολύ σωστά, τα εκφραστικά του εργαλεία με δαχτυλομπογιές, μαρκαδόρους και άλλα χρώματα έτσι ώστε να μην του λείπουν τα μέσα να εκφραστεί. Τι χρειάζεται όμως να του παρέχουμε έτσι ώστε να μυηθεί στην τέχνη της έκφρασης των ήχων;

Ηχητικά ερεθίσματα

   Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο προς αυτή την κατεύθυνση αποτελούν τα ηχητικά ερεθίσματα που δίνουμε στο παιδί μας. Οπωσδήποτε μπορούν να είναι πολλαπλά και ποικίλα. Η φωνή μας αποτελεί πρωταρχικό και σημαντικότατο τέτοιο ερέθισμα. Τα νανουρίσματα, οι κραυγές χαράς με τις ακαταλαβίστικες αλλά αρχέγονης σημασίας λέξεις που συνοδεύουν το μπάνιο ή το ντύσιμο του παιδιού, τα πρώτα παιχνίδια που κρύβουν μέσα τους τις πρώτες μελωδίες (π.χ. “πάει ο λαγός να πιει νερό...”, “κούπεπε-κούπεπε”) αλλά και τραγούδια ή μουσική που μπορούμε να επιλέξουμε με κριτήριο την ποιότητα και την αυθεντικότητα των μουσικών εκτελέσεων είναι πολύ σημαντικά ακουστικά ερεθίσματα.

Ηχητικά εργαλεία έκφρασης


   Βεβαίως, εξίσου σημαντικό είναι να δώσουμε στα χέρια του παιδιού μας ηχητικά εργαλεία έκφρασης.Η πολύ απλή κουδουνίστρα, εάν μάλιστα είναι φτιαγμένη από φυσικά και φιλικά υλικά που παράγουν όμορφο ήχο, είναι το πρώτο μουσικό όργανο.
Σίγουρα μπορούν ν' ακολουθήσουν κι άλλα:
  • οι κουτάλες τις κουζίνας, οι κατσαρόλες... κι άλλα πολλά σπιτικά αντικείμενα που μπορούν να εξάψουν τη φαντασία του παιδιού και να αποτελέσουν αυτοσχέδια μουσικά όργανα.
  • Τα μικρά πήλινα κανατάκια που κάνουν τον ήχο του πουλιού ή συρόμενες σφυρίχτρες είναι μουσικά παιχνίδια κατάλληλα για την πρώτη πνευστή αναζήτηση.
  • Ωστόσο μπορούμε να εμπλουτίσουμε τη μουσική εξερεύνηση με διάφορα μουσικά όργανα όπως κάποιο τύμπανο, μικρά κρουστά, κάποιο ξυλόφωνο ή μεταλλόφωνο, ίσως μια μικρή κιθάρα ή ένα μικρό αρμόνιο αρκεί βέβαια να τα έχουμε προμηθευτεί από εξειδικευμένα καταστήματα έτσι ώστε να μην χρειάζεται να κοστίζουν πολύ, αλλά να εγγυώνται την ποιότητα για την ακουστική εξέλιξη του παιδιού.
  • Ή ακόμη εάν τύχει και υπάρχει ήδη κάποιο μουσικό όργανο στο σπίτι, π.χ. ένα παλιό πιάνο, ας φροντίσουμε να είναι κουρδισμένο και ανοιχτό για το παιδί.

   Οφείλουμε να άλλωστε να θυμόμαστε ότι όλα αυτά δεν τα παρέχουμε στο παιδί μας περιμένοντας ν' ακούσουμε κάτι που θα ευχαριστούσε ίσως τα ενήλικα αυτιά μας, αλλά να θυμόμαστε ότι αποτελούν εργαλεία έκφρασης και ανάπτυξης της φαντασίας του.
   Ας το παρακινήσουμε παραδείγματος χάριν να μας διηγηθεί την ιστορία που φτιάχνει ενώ χτυπάει μονότονα μία χορδή ή ένα πλήκτρο. Η ας συνεχίσουμε μαζί του το τραγούδι που λέει ενώ ζωγραφίζει, χωρίς απαραίτητα να ψάχνουμε για ομοιοκαταληξίες.

  Άλλωστε όταν θεωρήσουμε ότι το παιδί έχει ανάγκη μιας εξειδικευμένης καθοδήγησης στη μύησή του στη μουσική, τότε θα αναζητήσουμε ένα κατάλληλο μουσικό σχολείο και ένα ειδικά εκπαιδευμένο δάσκαλο γι αυτό το σκοπό, έτσι ώστε να μην “φιμωθεί” η ηχητική έκφραση της φαντασίας του αλλά να αποκτήσει τις θεμελιώδεις γνώσεις για μια μουσική σπουδή.

   Κι ας μην ξεχάσουμε ότι μέσα σε ένα σύστημα εκπαίδευσης που κυρίως στοχεύει και απευθύνεται στην λογική ανάπτυξη της προσωπικότητας πόσο σημαντικό είναι να δώσουμε χώρο και να δημιουργήσουμε τις απαραίτητες συνθήκες για συναισθηματική έκφραση δεδομένου ότι η Μουσική, τέχνη του αόρατου και του αφηρημένου, αποτελεί μια γλώσσα επικοινωνίας μοναδική και μη γλωσσική, που μας επιτρέπει να εκφράσουμε τον συναισθηματικό μας κόσμο.

Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2012

Ένα βάζο γεμάτο...δημιουργίες!

   Ποιός είπε ότι τα κοχύλια είναι μόνο καλοκαιρινές αναμνήσεις και οι χρυσόσκονες μόνο για χριστουγεννιάτικες κατασκευές; Κι όμως μπορούν εύκολα να συνδιαστούν και να δημιουργήσουν ένα πολύ όμορφο αποτέλεσμα! Απαραίτητα υλικά: κοχύλια, glitter, ένα διαφανές βάζο, μπόλικη φαντασία και...σταθερό χέρι!

* Έαν σας ενδιαφέρει η κατασκευή βήμα- βήμα, μπορείτε να μπείτε στο φάκελο ''Δημιουργική Απασχόληση''. (αν και η συγκεκριμένη κατασκευή είναι πολύ απλή!)


Τρίτη 2 Οκτωβρίου 2012

Πώς να επιλέξουμε το κατάλληλο παιχνίδι

   Ένα παιχνίδι μπορεί να γίνει ο καλύτερος φίλος των παιδιών. Και ιδιαίτερα ένα καινούριο παιχνίδι μπορεί να κάνει ένα παιδί ευτυχισμένο. Ο γονιός από τη μεριά του θα πρεπει να κάνει την επιλογή με πολύ προσοχή. Σύμφωνα με το Διεθνές Συμβούλιο για το Παιδικό Παιχνίδι ένα παιχνίδι πρέπει:
  • Nα επιλέγεται με κριτήριο την ηλικία του παιδιού, συνυπολογίζοντας το ρυθμό ανάπτυξης και την προσωπικότητά του 
  • Να διαγείρει την παιδική φαντασία και να ικανοποιεί την περιέργειά του
  • Να έχει πολλαπλές χρήσεις
  • Να συμβάλλει με το χρώμα και το σχήμα του στην διαμόρφωση της αισθητικής του παιδιού
  •  Να έχει διαστάσεις προσαρμοσμένες στην ηλικία του παιδιού. Τα μωρά και τα μικρότερα παιδιά προτιμούν ογκώδη παιχνίδια, που ωστόσο θα πρέπει να είναι σε θέση να μεταφέρουν μόνα τους 
     Σε συνδιασμό όμως με αυτά τα κριτήρια, είναι σημαντικό, ο γονιός, να λάβει υπόψη του,  ότι το     παιχνίδι θα πρέπει πρωτ' απ' όλα να ενθουσιάζει και να ''γεμίζει'' συναισθηματικά το παιδί ώστε να θέλει να αφιερώσει χρόνο στο νέο του απόκτημα! 
Πηγή: http://www.tlife.gr/Article/paixnidi/0-45-1645.html

Τετάρτη 26 Σεπτεμβρίου 2012

Μουσική και εγκυμοσύνη



   Πολλές μητέρες προβληματίζονται για το τι μουσική είναι καλό να ακούνε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και αν όντως υπάρχουν οφέλη στο μωρό. Το παρακάτω άρθρο αναλύει εμπεριστατωμένα τις απορίες που μπορεί να έχουν οι μέλλουσες μανούλες...
   Το έμβρυο ακούει τη μουσική που ακούει η μητέρα του γιατί μπορεί να ακούσει μέσα στη μήτρα από πολύ νωρίς. Είναι γεγονός ότι η αίσθηση της ακοής είναι η πρώτη που αναπτύσσεται γύρω στους 3 μήνες της εγκυμοσύνης και τον 5ο μήνα της κύησης είναι τελειοποιημένη. Το μωρό από τον 7ο πλέον μήνα, όχι μόνο κινείται σύμφωνα με την μουσική, αλλά δείχνει και προτίμηση για συγκεκριμένους τύπους μουσικής. 
     Νεογέννητα μπορούν να αναγνωρίσουν μουσική που οι γονείς τους έπαιζαν για αυτά όταν ήταν στην μήτρα και επίσης γίνονται πιο χαρούμενα, ή τους παίρνει ο ύπνος όταν ακούνε κάποιο γνώριμο τραγούδι.  Κάποιοι ειδικοί επίσης λένε ότι τα έμβρυα αναπνέουν στον ρυθμό της αγαπημένης τους μουσικής. 
   Το έμβρυο, ενωμένο σωματικά και ψυχικά με την Μητέρα, ήδη μετά τη σύλληψη δέχεται και ζει την ίδια στιγμή μαζί της τα συναισθήματά της, τις σκέψεις της, τις ιδέες της, τα βιώματά της. Αυτές οι πρώτες εμπειρίες διαπλάθουν την σωματική και ψυχική ύπαρξή του και καθορίζουν την μελλοντική του υγεία και νοοτροπία. 
     Γι’ αυτό και την περίοδο της εγκυμοσύνης θέλουμε η μητέρα να έχει θετικά συναισθήματα, να είναι χαλαρή και ήρεμη  ώστε με αυτόν τον τρόπο να  είναι χαλαρό και ήρεμο και το μωρό Διαλέγουμε μουσική που μας μειώνει το άγχος, μας χαλαρώνει, μας ηρεμεί και μας γαληνεύει.
   Η καταλληλότερη μουσική για τη μητέρα και το μωρό είναι η απαλή κλασσική μουσική, όπως του Mozart, του Vivaldi, του Haydn, του Haendel. Έρευνες που έχουν γίνει έχουν δείξει πως η κλασσική μουσική, ενεργοποιεί τον εγκέφαλο και αυξάνει την δημιουργικότητα δηλαδή μπορεί να βοηθήσει στη δόμηση ενός υγιούς και αρμονικού σώματος γεμάτο με ψυχικά χαρίσματα και αρετές. Ας μην ξεχνάμε ότι η μουσική είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την τάξη, τον ρυθμό, την αρμονία, την αίσθηση του μέτρου, την αυτογνωσία, τη διάκριση της ομορφιάς.
    Επίσης κατάλληλη είναι και η βυζαντινή μουσική αλλά και η μουσική που έχει δημιουργήσει η φύση για εμάς όπως το θρόισμα των φύλλων, ο παφλασμός των κυμάτων, το κελάηδισμα των πτηνών, ο ήχος του τρεχούμενου νερού κ.α. Αυτά τα είδη μουσικής βοηθούν μητέρα και μωρό να χαλαρώσουν.
   Σημαντικό επίσης για το έμβρυο είναι να ακούει τη φωνή της μητέρας.Η φωνή της σε συνδιασμό με τη μουσική πλάθουν το σώμα και διαμορφώνουν το χαρακτήρα του μελλογέννητου. Η φωνή της μητέρας είναι το πιο σημαντικό άκουσμα του εμβρύου. Το έμβρυο συνδέεται ψυχικά με την μητέρα του ιδίως μέσα από την φωνή της. Αν η φωνή της μητέρας είναι εμποτισμένη με συγκίνηση, αν έχει αυτές τις αποχρώσεις, που μόνον η αγάπη της μπορεί να προσδώσει,  τότε αυτή η πάλλουσα αρμονική φωνής της μητέρας, δομεί αρμονικά όλα τα όργανα του εμβρύου, ιδιαίτερα δομεί αρμονικά τον εγκέφαλό του και το νευρικό του σύστημα.
    Και το κυριότερο μέσα απ' αυτή την ευτυχή ακοή, την ευτυχή επικοινωνία του εμβρύου με την μητέρα του, το παιδί αντλεί ένα βαθύ συναίσθημα ασφαλείας, μια επιθυμία επικοινωνίας με τον κόσμο, όπου θα ζήσει μετά τη γέννησή του. Σ έναν κόσμο όπου θα μπορέσει να κοινονικοποιηθεί με ευκολία, χωρίς  δείγματα μελαγχολίας ή επιθετικότητας αλλά γεμάτο ενέργεια και χαρά.

*Ενδεικτική μουσικούλα υπάρχει στο φάκελο ''Η Μουσική Μου''

Κυριακή 23 Σεπτεμβρίου 2012

Μουσική παράδοση, σαν παραμύθι από τα παλιά...


  Ανοίγοντας σήμερα την τηλεόραση, το ενδιαφέρον μου κινήθηκε  από  μία εκπομπή αφιερωμένη στον Γιώργο Μελίκη. Ποιός είναι ο Γιώργος Μελίκης; Καταξιωμένος λαογράφος με σπουδές δημοσιογραφίας, έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος των ενδιαφερόντων του στον παραδοσιακό πολιτισμό και την ανάδειξή του. Πέρα από τις ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές που έκανε -άγνωστος στους περισσότερους από μας- ασχολήθηκε και  με την διοργάνωση εκατοντάδων εκδηλώσεων, πάντα σχετικών με την λαϊκή παράδοση και συγκέντρωσε ένα πολύ μεγάλο αριθμό κειμηλίων της παράδοσης.
   Τέτοιοι άνθρωποι, που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην παράδοση,  είναι άξιοι θαυμασμού και θα πρέπει να αποτελούν πρότυπα μίμησης. Μας δίνουν την ώθηση  να κάνουμε στροφή προς τις ρίζες μας. Το άρθρο αυτό, με αφορμή τη σημερινή εκπομπή, θέλει να τονίσει τη σημασία της παραδοσιακής μουσικής και την εκμάθησή της στα παιδιά από μικρή ηλικία.
    Η μουσική αποτελούσε σημαντικό στοιχείο για την καθημερινή ζωή του ανθρώπου από την αρχή της ιστορίας του μέχρι σήμερα. Για κάθε σημαντικό γεγονός στην πορεία της ζωής του υπήρχαν τραγούδια και μελωδίες με τα οποία τα είχε συνδυάσει. Κάθε τόπος είχε τα δικά του μουσικά έθιμα, τις δικές του παραδοσιακές μελωδίες.
   Με το πέρασμα του χρόνου όμως οι μουσικές αυτές συνήθειες και  αξίες ξεχάστηκαν. Θάφτηκαν μέσα στο χρονοντούλαπο του παρελθόντος, και τη θέση τους πήραν οι δυτικότροπες μελωδίες. Οι Έλληνες αναζητούσαν ξένα πρότυπα ζωής και σκέψης.  Όλο και περισσότεροι γονείς εκδήλωναν την επιθυμία τους  να στείλουν τα παιδιά τους σε ωδεία για τη διδασκαλία κλασσικής μουσικής,  ενώ υπήρχε ταυτόχρονη απομάκρυνση και αδιαφορία  προς την παραδοσιακή μουσική και τα αντίστοιχα όργανα της. Ο κίνδυνος μετατροπής της πολιτισμικής μας κληρονομιάς σ’ ένα μουσειακό πολιτισμικό είδος, οδηγεί στην ανάγκη να συμβάλλει κάθε τόπος και κάθε άνθρωπος ξεχωριστά στην προσπάθεια διαφύλαξης της.
    Τα τελευταία χρόνια, στον τομέα της εκπαίδευσης, έχει αρχίσει να γίνεται μία δειλή στροφή προς τις μουσικές ρίζες μας. Όλο και περισσότερα μουσικά προγράμματα δημιουργούνται δίνοντας βάση στην παραδοσιακή κουλτούρα. Οι παιδαγωγοί έχουν ως στόχο να μεταλαμπαδεύσουν τις αξίες της μουσικής μας παράδοσης και θέλουν να έχουν σύμμαχους τους γονείς σ΄ αυτήν τους την προσπάθεια.
Η ενασχόληση με τη παραδοσιακή  μουσική από την παιδική ήδη ηλικία διαπλάθει το ήθος και το χαρακτήρα, προσδίδοντάς ένα ιδιαίτερο και χαρακτηριστικό πολιτισμικό γνώρισμα. Η βιωματική ενασχόληση και η γνώση της παραδοσιακής μουσικής θα φέρει το παιδί σε επαφή με τις μουσικές του ρίζες. Συμβάλλει στην εξοικίωση με τα συγκεκριμένα ακούσματα και την κατανόηση τους, καθώς αυτά αποτελούν την  ταυτότητά μας, την προέλευσή μας.
   Αυτή η πολιτισμική μας παρακαταθήκη πρέπει να διαφυλαχτεί. Τα παιδιά, γνωρίζοντας την, θα γίνουν οι φυσικοί συνεχιστές, στην προσπάθεια αναβίωσή της και μ’ αυτόν τον τρόπο θα αποφύγουμε το σταδιακό σβήσιμο της μουσικής κληρονομιάς. Έτσι, γνωρίζοντας ότι δεν είμαστε μετέωροι, χωρίς πυξίδα και προσανατολισμό θα μπορούμε να κοιτάμε με μεγαλύτερη αισιοδοξία το αύριο των παιδιών μας...

Παρασκευή 21 Σεπτεμβρίου 2012

Μάθημα μουσικής... σε βρέφη


   Για το γεγονός, ότι η  μουσική επηρεάζει τα βρέφη ήδη από την περίοδο της εγκυμοσύνης,έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενο άρθρο. Στο συγκεκριμένο, επισημαίνονται τα σημεία που πρέπει να προσέξει κάθε μητέρα, ώστε να κάνει ότι είναι καλύτερο για το μικρό της.
   Πολλές μητέρες, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, συνηθίζουν να τραγουδούν ή ακόμη και να παίζουν κάποιο μουσικό όργανο, για να ηρεμούν το έμβρυο. Όπως είναι φυσικό, η πιο κατάλληλη μουσική για την περίοδο της εγκυμοσύνης είναι η κλασική και η προ-κλασική μουσική. Μουσική των Mozart, Vivaldi και Scarlatti ενδείκνυται για το έμβρυο, καθώς η μουσική τους δεν έχει πολλές εναλλαγές στον ρυθμό και στην ένταση του ήχου. Προτιμότερα είναι τα σύνολα βιολιού και η ορχηστική μουσική με ψηλές συχνότητες.Το έμβρυο ηρεμεί, μειώνεται η κινητικότητά του και δημιουργεί λιγότερες αναστατώσεις στη μητέρα. Πολλές έγκυες, μάλιστα, αναφέρουν ότι δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν μια συναυλία, επειδή οι έντονοι ήχοι και τα χειροκροτήματα των θεατών προκαλούν έντονες αντιδράσεις και υπερκινητικότητα στο έμβρυο.

  Όταν γεννηθεί το μωρό, αν και λέγεται ότι είναι λειτουργικά κουφό, πολύ σύντομα δείχνει προτιμήσεις για ορισμένα ακουστικά ερεθίσματα. Από την πρώτη ακόμη ημέρα της ζωής τους, τα βρέφη κινούν τα χείλη στο ρυθμό της ομιλίας των ενηλίκων, γεγονός που δείχνει ότι έχουν την ικανότητα να συγχρονίζονται με την ανθρώπινη ομιλία.

   Οι μέτριας έντασης και συνεχείς ήχοι, όπως για παράδειγμα το νανούρισμα, ηρεμούν το παιδί, ενώ οι οξείς και ασυνεχείς ήχοι του προκαλούν ψυχική ένταση και φόβο.Το νεογέννητο ηρεμεί και ησυχάζει με το λίκνισμα, αν ο ρυθμός του είναι αντίστοιχος με εκείνων των κτύπων της καρδιάς της μητέρας. Γι’ αυτό, όταν θέλουμε να ηρεμήσουμε ή να κοιμίσουμε ένα μωρό, είναι προτιμότερο να το πάρουμε αγκαλιά μας, από το να το βάλουμε στην κούνια του.
   Με βάση τα παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το παιδί είναι καλό να μεγαλώνει σε περιβάλλον που περιβάλλεται από ήχους. Μ' αυτόν τον τρόπο θα αποκτήσει ερεθίσματα και η σωματική, ψυχική και διανοητική του ανάπτυξη θα επηρεαστεί θετικά.



Πέμπτη 20 Σεπτεμβρίου 2012

Μάθε παιδί μου...μουσική!

Λόγοι για τους οποίους πρέπει να διδάσκεται η μουσική στα παιδιά:

  • Αποτελεί δημιουργική ευχαρίστηση 
  • Βοηθάει στην εξωτερίκευση και στην έκφραση των συναισθημάτων
  • Αναπτύσσει τις δεξιότητες
  • Συμβάλλει στην κινητική και ρυθμική ανάπτυξη
  • Συντελεί στην ανάπτυξη  της αισθητικής αντίληψης και στην αυτοεκτίμηση
  • Προωθεί τη νοητική ανάπτυξη και την αφηρημένη σκέψη
  • Διαφυλάσσει την πολιτισμική κληρονομιά
  • Αποτελεί μια διέξοδο στην ένταση
Τα οφέλη που προσφέρει η μουσική εκπαίδευση σε ένα παιδί μπορεί να το βοηθήσουν, στην ομαλή ανάπτυξή του, στη μετέπειτα εξέλιξή του και στις διαπροσωπικές του σχέσεις.